Immaterieel cultureel erfgoed

In 2006 stemde de Vlaamse Gemeenschap in met de UNESCO conventie uit 2003 over de bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed. Daarmee engageerde de Vlaamse Gemeenschap zich om een beleid te ontwikkelen voor het immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen.

Immaterieel cultureel erfgoed vormt een derde pijler van het erfgoed en staat naast het roerend en onroerend erfgoed. De UNESCO heeft verschillende conventies voor de bescherming van elk van deze drie groepen erfgoed. De conventie uit 1970 wil illegale in- en uitvoer van cultuurgoederen (roerend erfgoed) tegengaan en wil zorgen voor restitutie ervan. De conventie van 1972 over het werelderfgoed pleit voor de bescherming van monumenten en van natuurlijke en culturele landschappen.

Immaterieel cultureel erfgoed gaat over het niet-tastbare. Immaterieel cultureel erfgoed zijn gewoontes, gebruiken, kennis en praktijken die een gemeenschap of groep overgeërfd heeft gekregen of in een historisch continuüm kunnen gevat worden en die de gemeenschap of groep in consensus voldoende belangrijk acht om door te geven aan toekomstige generaties. Het gaat steeds om immateriële en dus niet-tastbare uitingen van de interactie tussen de mens en zijn omgeving. Immaterieel cultureel erfgoed is dynamisch; door evolutie in de tijd en door interactie met de omgeving krijgt het nieuwe betekenissen en verandert het gebruik of de functie.

Het benoemen als immaterieel cultureel erfgoed is tijds- en plaatsgebonden. Het is een culturele actie die ingrijpt op de gewoonte, het gebruik, de kennis en de praktijk. Het benoemen geeft de mogelijkheid om proactief te handelen en zorgt ervoor dat het doorgegeven wordt of dat actief kan ingezet worden op processen van doorgeven.

Een kleine illustratie van deze definitie: immaterieel cultureel erfgoed zou kunnen gaan over stoeten en processies, over het dragen van reuzen, over bedevaarten en over kantklossen, over het maken van kostuums, de kennis nodig voor het maken van meubels, het spelen van bepaalde spellen, het beoefenen van een bepaalde sport, het gebruik van trekpaarden o.a. bij het garnaalvissen … voor zover de erfgoedgemeenschap deze gewoonte, traditie of het gebruik benoemt als immaterieel cultureel erfgoed. Het kan ook gaan over technieken die gebruikt worden bij het restaureren van gebouwen (rietdekken, vakwerkbouw, vitsen … ), over kennis voor het bereiden van bepaalde gerechten (culinair erfgoed), of over bepaalde danspatronen, speltechnieken uit de theatertraditie, kennis voor het maken van decors of (historisch) kostuums …

De Vlaamse Gemeenschap riep in 2008 de Inventaris van Immaterieel Cultureel Erfgoed Vlaanderen in het leven. Hiermee werd aan de UNESCO-verplichting te voldaan en vergroten we de zichtbaarheid van het immaterieel cultureel erfgoed.

 

Nieuws